Marko Aurelije Prob (lat. Marcus Aurelius Probus; Sirmijum, 19. avgust 232. — Sirmijum, septembar/oktobar 282) bio je rimski car od 276. do 282. godine.

Marko Aurelije Prob
Probus Musei Capitolini MC493.jpg
Prob
Puno imeMarko Aurelije Prob
Datum rođenja19. avgust 232.
Mesto rođenjaSirmijum
Rimsko carstvo
Datum smrtiseptembar/oktobar 282.
Mesto smrtiSirmijum
Rimsko carstvo
DinastijaIlirski carevi
OtacDalmacije
Rimski car
PeriodSeptembar 276 - Septembar / Oktobar 282.
PrethodnikFlorijan
NaslednikKar

BiografijaUredi

Prob je rođen i odrastao na seoskom imanju nedaleko od Sirmijuma, u Donjoj Panoniji, na tlu današnje Srbije, kao sin jednog rimskog vojnika. Imao je uspešnu karijeru u vojsci. Pobeđuje Sarmate, za šta ga odlikuje Valerijan. Drži visoke vojne položaje u vreme Aurelijana. Bio je zapovednik vojske u Egiptu kada je Aurelijan ubijen. Nije se odmah eksponirao, jer je u međuvremenu ostareli Tacit preuzeo presto, kao neko prelazno rešenje izabran od Senata. Kada je car Tacit 276. godine bio ubijen, Prob je zadobio komandu nad istočnim vojskama carstva. Prob ulazi u građanski rat sa nadmoćnijim Florijanom i pobeđuje ga. Iste godine trupe su ga izvikale za cara i nakon smrti Florijana, Prob je prihvaćen za cara i od Senata. Od 277. do 282. godine Prob je pet puta bio konzul i vodio je više ratova. Konačno, porazio je Alemane na gornjem Dunavu, a 277. proterao je Franke preko Rajne. 278. prešao je reku Nekar i tu je u Švabiji porazio Alemane. 279. godine Prob se okrenuo Istoku Carstva i porazio Isavrijce, jedno pljačkaško pleme. Takođe je naterao Persijance na mir. Kada je krenuo prema Zapadu 280. godine da bi sprečio širenje jednog galskog ustanka, koji je predvodio uzurpator Prokul, u Aleksandriji je Julije Saturnin bio proglašen za cara. No, ovaj pokušaj uzurpacije, nije kratko dugo trajao, i Prob nije morao ni da interveniše, budući da su Julija Saturnina ubile sopstvne trupe.

Prema porodicama poraženih uzurpatora Prokula i Bonosa Prob se odnosio s poštovanjem. U Rimu je Prob završio izgradnju Aurelijanovog zida.

Kada je naterao vojnike da u Sirmijumu kopaju kanale po vrelom letnjem danu, razdraženi vojnici su ga ubili 282. godine. Ubice su se pokajale i sahranile ga sa svim počastima, dostojno ga ožalivši, podigli su mu spomenik sa natpisom: "Prob je bio dobričina, pobednik svih varvarskih naroda i tirana."

Njegov brat Domecije kao i njegovi rođaci bili su hrišćani i episkopi u Carigradu.

Za vreme Probove vladavine prvi put je vinova loza zasađena van Italije i to na brdu Glavica, na Fruškoj gori, kod današnjeg sela Šuljam u Srbiji. Počeo je uzgajanje vinove loze i kod Smedereva, na Zlatnom Brdu, gde je začeta i autohtona sorta grožđa Smederevka[1].

Takođe, dozvolio je da se i u Galiji, Britaniji i Španiji uzgaja vinova loza. Dotada je vinogradarstvo bilo monopol južnih, mediteranskih delova Carstva.

ReferenceUredi

Spoljašnje vezeUredi


Prethodnik:
Florijan
spisak rimskih careva
Naslednik:
Kar