Boževce (alb. Bozhec, Bozheci, Bozhevci, Bozhevcë) naselje je u opštini Kosovska Kamenica na Kosovu i Metohiji. Po zakonima samoproglašene Republike Kosovo naselje se nalazi u sastavu opštine Ranilug. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Boževce površine 828 ha.

Boževce
Administrativni podaci
DržavaSrbija
Autonomna pokrajinaKosovo i Metohija
Upravni okrugKosovskopomoravski
OpštinaKosovska Kamenica
Stanovništvo
 — 2011.Pad 100
Geografske karakteristike
Koordinate42° 32′ 41″ S; 21° 31′ 49″ I / 42.5447° S; 21.5303° I / 42.5447; 21.5303
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Aps. visina708 m
Boževce na karti Srbije
Boževce
Boževce
Boževce na karti Srbije

U turskom katastarskom popisu — defteru iz 1455. godine pominje se pod imenom Božejovci.[1]

Prvi put se selo pominje 1438. godine, kao selo Božojevci, u knjizi trgovca Mihaila Lukarevića koji je u Novo Brdo došao iz Dubrovnika.

Razbijenog je tipa i deli se na mahale: Gornji Štrci, Dolnji Štrci, Ridarci, Bulanci, Alistojkovci ili Listojci, Ajrednci ili Redinci, Stara Ma'ala, Manastir, Sveti Jovan. Redinci, tj.Ajredinci su albanska mahala.

Topografski nazivi za njive i šume su: Džangar, Vrban, Goloseje, Jabukovica, Odžin Kamen, Prilepac, Karačevo, Živkova Livada, Jančine Bare, Šiljegarnik, Zli Dol, Globarica, Smrdan, Sveti Spiridon.

Jabukovica, kao naziv za njive,postoji u Božovcu, a kao selo na ataru Busovate. Ivan Jastrebov je zapisao: „Jabukovica, arnautaško selo (ovo je selo između Busovata i Prilepnice).”

U selu se najviše slavi Sveti Nikola.

Okolna sela su Busovata, Rajanovce, Prilepnica, Berivojce, Robovac i Mozgovo.

Selo je oko izvorišta Globaričkog ili Svetojovanskog potoka. Podeljeno je tako da pripada dveju oblasti, slivu dve reke: Krive reke i Prilepničke (Klobukarska) reke. Selo se nalazi u severnom delu Kosovskog Pomoravlja.

U selu se nalazi crkva Pokrova Presvete Bogorodice. Crkva je izgrađena u srednjem veku i u nju je kao dečak dolazio knez Lazar Hrebeljanović. Obnovljena je 1865. godine i nalazi se u Staroj ma'ali.

U selu je i manastir Sveti Spiridon, u dolini Prilepničke reke.

Na zaravni brda Odžin kamen nalaze se ostaci srednjevekovne tvrđave Prilepac. Ova tvrđava je branila Novo Brdo i u njoj je rođen srpski knez Lazar Hrebeljanović. Na Vidovdan se kod tvrđave iznosi ploča u spomen kneza Lazara. Svake godine na Vidovdan se Srbi iz ovog kraja okupljaju na Prilepcu.

Na mestu Globarica su se u 17. veku nalazile Ćelije Globaričke. Po predanju je tu postojalo veliko selo koje se zvalo Globaričište. U njemu je živeo neki bogataš. Jednom ga je posetio neki paša, pa videvši mu svo ono bogatstvo ubije i njega i celu njegovu porodicu. Ostala je samo baba koja je podigla manastir Svetog Jovana. On se nalazi u mahali Sveti Jovan. Opusteo je u 19. veku, a obnovljen je šezdesetih godina 20. veka, ali je ostao bez opsluženja. Ovaj deo sela sada pripada selu Berivojce, a nekada se nalazio na hataru Božovca.

Na hataru sela Boževce i Rajanovce nalazilo se jedno staro selo - Radanovce. Nalazilo se južno od Odžinog Kamena. Od njega je nastalo današnje Rajanovce.

U Staroj ma'ali je osnovna škola „Trajko Perić”, ali ona sada ne radi. Deca sada idu u školu u susednom selu Rajanovce. Prva škola, sa četiri razreda, otvorena je 1856. godine.

Todor Stanković je za Boževce zapisao:"Srbi u Božovcu imaju svoju crkvu koja je bila skoro sva u zemlji, ali su je vredni Božovčani otkopali, popravili i divno ukrasili. Posvećena je Sv. Bogorodici. U ataru ovoga sela nalazi se manastir u ruševinama a bio je posvećen Sv. Jovanu. Ima starih ljudi, koji pamte kad se kod ovog manastira skupljao vašar, na koji su dolazili trgovci iz sviju okolnih varoši, ali ga Turci usled nesigurnosti prenesu u Gnjilane, gde se i sada svake godine drži na Ivandan, 24. juna. U ataru sela Božovca postoji još jedan manastir posvećen Sv. Spiridonu, ali i ovaj je u ruševinama. I sad se svake godine 12. decembra skuplja narod i sveštenici. Do ovoga manastira ima jedna česma sa jakom vodom, koju narod smatra za lekovitu."

Porodice uredi

  • Mladenović(Sv. Đurđic), starosedeoci.
  • Pešić(Sv. Đurđic), starosedeoci.
  • Kuklinci(Sv. Đurđic), starosedeoci.
  • Kužljovci(Sv. Đurđic), starosedeoci. Ovi imaju iseljene istoimene srodnike u okolna sela.
  • Alistojkovci (Sv. Nikola); doseljeni oko 1790. godine iz mahale Dragolisica(selo Marevce, po opštini pripada Prištini(nekad je pripadalo Kosovskoj Kamenici, pa onda Novom Brdu), a oblasti Novobrdska Kriva reka)
  • Štrci (Sv. Nikola); doseljeni na miraz oko 1810. godine, imaju iseljene istoimene srodnike i u druga sela(Miganovce, Robovac, Klobukar)
  • Maksimović(Sv.Nikola); doseljeni iz Klobukara.
  • Nićikovci (Sv. Nikola); doseljeni oko 1810. godine iz Dubnice (Vranje).
  • Đorđević(Sv. Đurđic), došljaci.
  • Kitanovci (Sv. Nikola); doseljeni oko 1810. godine sa Kosova (današnjeg Kosovskog upravnog okruga). Prezime je po njihovom pretku Kitanu Periću(pominje se u Turskom popisu iz 1912. godine).
  • Lularci (Sv. Vrači); preseljeni oko 1875. godine iz istoimenog roda u Odevcu, starina u Rajanovcu.

TURSKI POPIS IZ 1912. GODINE:

Ovo selo nastanjivalo je 48 srpskih kuća, od - kojih su 40 imale svoju zemlju. Četiri domaćinstva založila su zemlju: Milan Mladenović i Đorđe Medić, kod Zejnela, - a Kitan Perić i Veličko Stanković kod Asan-bega. Potpune čifčije Ariton i Zafir Simić radile su zemlju Zejnela iz Robovca. S

tojan Trajković, čifčija Šaćir-Muje. Svoju zemlju imali su: Vićentije Belić, Stanoje Simić, Mihajlo Belić, Anta Vokić, Stojać Dekii, Vasa Stošić, Fila Antić, Mita Nedeljković, Trajko Marković, Trajko Đorđević, Nikola Jeftić, Petar Stojanović, Jovan Vasić, Stanko Dimić, Filić Kosta, Milenko, Janićko Stanković, Milanko Janković, Stojanović Stevan, Ivan Maksimović, Đorđe Gavrilović, Stojan Janković, Jefta Đorđijić, Mirko Mitić, Todor Stanković, Ilija Pešić, Giga Đorđijević, Pešić Veličko, Jovan, Orda Stajković, Vasa Ivanović, Ivan Savić, Stojadin Vasić, Dimitrije Arsić, Damnjan Perić, Stanoje Dekić, Diča Stanković, Dekić Serafim, Stojko i Ivan Stanković.

Demografija uredi

Naselje ima srpsku etničku većinu. Broj stanovnika na popisima:

Nacionalni sastav uredi

Popis 2011. uredi

Popis 2011.‍
Srbi
  
91 91%
Albanci
  
8 8%
Bošnjaci
  
1 1%
ukupno: 100


Popis 1981. uredi

Popis 1981.‍
Srbi
  
619 96,26%
Albanci
  
23 3,57%
Crnogorci
  
1 0,15%
ukupno: 643

Popis 1971. uredi

Popis 1971.‍
Srbi
  
752 94,82%
Albanci
  
36 4,53%
ostali
  
5 0,63%
ukupno: 793

Popis 1961. uredi

Popis 1961.‍
Srbi
  
741 95,73%
Albanci
  
27 3,48%
Crnogorci
  
4 0,51%
Jugosloveni
  
2 0,25%
ukupno: 774

Reference uredi

  1. ^ Oblast Brankovića — Opširni katastarski popis iz 1455. godine, strana 199 (Orijentalni institut Sarajevo, Sarajevo 1972)[1]

Spoljašnje veze uredi

  • [2] Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine