Otvorite glavni meni

Kopenhagen (dan. København, u maternjem izgovoru Kobenhavn) je glavni i najveći grad Danske. Savremeni naziv je iskvaren oblik starog imena Købmandshavn koje znači „trgovačka luka“. Prostire se na površini od 526 km². U samom gradu živi oko 542 hiljade stanovnika, a na širem području oko 1,2 miliona.

Kopenhagen
dan. København
Copenhagen Collage.jpg
Znamenitosti Kopenhagena
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Danska
RegijaVeliki Kopenhagen
Osnovan1167.
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 580.184 [1]
 — gustina6.574,32 st./km2
Aglomeracija1.263.698[1]
Geografske karakteristike
Koordinate55°40′00″ SGŠ; 12°34′00″ IGD / 55.666667° SGŠ; 12.566667° IGD / 55.666667; 12.566667Koordinate: 55°40′00″ SGŠ; 12°34′00″ IGD / 55.666667° SGŠ; 12.566667° IGD / 55.666667; 12.566667
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina0-30 m
Površina88,25 km2
Kopenhagen na mapi Danske
Kopenhagen
Kopenhagen
Kopenhagen na mapi Danske
Ostali podaci
GradonačelnikFrank Jensen
Poštanski broj1000
Pozivni broj3
Veb-sajt
kk.dk

Kopenhagen je političko, privredno i kulturno središte Danske. Poslednjih decenija, sa jačanjem saradnje sa Švedskom, Kopenhagen je zajedno sa švedskim Malmeom postao središte velike Oresund regije sa oko 3,8 miliona stanovnika. Ovo je jedna od najrazvijenijih oblasti u Evropskoj uniji.

Kopenhagen je već godinama jedan od gradova sa najkvalitetnijim životom. Istovremeno, to je jedan od najskupljih gradova na Svetu.

GeografijaUredi

Geografski položaj Kopenhagena je izrazito povoljan. Kopenhagen se nalazi na najužem moreuzu Oresund, koji odvaja Kategat i Skagerak, odnosno Baltičko i Severno more. Na taj način Kopenhagen se nalazi na sponi srednje i severne Evrope (Skandinavije).

Najbliži veći grad Kopenhagenu je švedski Malme, preko moreuza, 40 km istočno, spojen novim Oresund mostom-tunelom. Od drugog po veličini grada u državi, Orhusa, Kopenhagen je udaljen 300 km istočno. Od Berlina Kopenhagen je udaljen 430 km severno, a od Stokholma 660 km jugozapadno.

 
Stari deo Kopenhagena sa Amagertskim trgom
 
Kopenhagen noću
 
Nova luka

Kopenhagen se nalazi na istočnoj obali velikog danskog ostrva Sjeland, na mestu gde ono najbliže približava skandinavskom poluostrvu. Manji deo grada nalazi se na ostrvu Amager, koje je od Sjelanda razdvojeno Velikim kanalom. Nadmorska visina grada ide od 0 do 30 m.

Kopenhagen se razvio kao morska luka na moreuzu Oresund između Severnog i Baltičkog mora. More je i danas glavni činilac razvoja grada (privreda, gradski predeo sa mnogobrojnim kanalima i marinama).

KlimaUredi

Klima u Kopenhagenu je umereno kontinentalna sa uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga klima. prosečna godišnja temperatura je 8 °C. Najniža prosečna temperatura je u februaru, -1 °C, a najveća je tokom jula i avgusta, 17 °C. Godišnja količina padavina je oko 613 milimetara.

IstorijaUredi

Srednji vek: Područje grada bilo je naseljeno još u doba praistorije. Današnje naselje je oko 1000. godine osnovao Sven Rašljobradi. 1167. godine uz dotadašnje ribarsko i lučko naselje izgrađen je zamak, na mestu današnjeg dvorca Kristijanborg, pa ono dobija crte grada. Grad ubrzo postaje važna luka, što očuvalo u imenu grada (u prevodu Luka trgovaca). Stoga se 1167. godine smatra godinom osnivanja Kopenhagena. Poveljom episkopa Jakoba Erlandsena iz 1254. Kopenhagen i zvanično postaje grad. Istovremeno grad je važno trgovište, pa je i česta meta Hanze. Međutim, Kopenhagen postaje prestonica Danske tek u 15. veku, umesto dotadašnje prestonice Roskildea.

Novi vek: Od vremena premeštanja prestonice u Kopenhagen grad utvrđuje položaj stožera danske krune, ali i danske privrede i kulture. 165859. grad se uspešno odupro napadu Šveđana. Međutim, mnogo veći udarac gradu zadala je kuga 1711. godine, kada je broj pređašnjeg stanovništva (oko 65 hiljada) sveden na trećinu.

Savremeno doba: U dve bitke, 1801. i 1807. godine, Dansko-norveška flota je doživela veliki poraz u bici kod Kopenhagena od strane britanske. U isto vreme grad je veoma stradao, a poginulo je i mnogo građana. I pored toga, sledećih decenija 19. veka grad i cela država beleže nagli razvoj, pa se gradsko stanovništvo brzo uvećavalo.

Tokom Drugog svetskog rata Kopenhagen je bio okupiran kao i ostatak države. I pored okupacije, Kopenhagen i Danska mnogo manje stradali nego mnoge druge okupirane oblasti.

Posle rata brzo je tekla obnova i osavremenjavanje grada. Od 1961. je otvorena prva pešačka ulica na svetu, Stroget, i od tada se radi na brzom razvijanju pešačkih zona.

Od 2000. godine Kopenhagen je povezan sa švedskim gradom Malmeom preko mosta-tunela Oresund. Poslednjih par decenija Kopenhagen se uvek uključuje među najbolje svetske gradove za život na svetu bez obzira na visoke troškove života.

StanovništvoUredi

U 17. veku Kopenhagen je bio jedan od najvećih gradova Evrope, ali je kasnije potisnut. Tokom druge polovine 19. veka i pre polovine 20. veka grad je brzo rastao, povećavši broj stanovnika nekoliko puta. Posle Drugog svetskog rata broj stanovnika je sporo rastao, a kasnije i stagnirao. U to vreme počela su rasti predgrađa Kopenhagena. Danas u gradskim granicama živi oko 540 hiljada stanovnika, a u široj gradskoj zoni oko 1,2 miliona.

Etnički sastav: Stanovništvo Kopenhagena je do pre par decenija bilo bilo gotovo isključivo etnički dansko. Međutim, brojni useljenici iz stranih zemlja izmenili su sastav stanovništva. Tako danas u Kopenhagenu preko 21% čini stanovništvo rođeno u inostranstvu (7% iz EU i 14% izvan EU), što je znatno više od proseka države.

PrivredaUredi

Kopenhagen je „privredno srce" Danske. Grad je i danas velika luka, a poslednjih decenijama posebno su se razvile delatnosti iz oblasti poslovanja, trgovine i usluga. Sve važnije svetske kompanije imaju svoje ispostave ili poslovnice u Kopenhagenu.

SaobraćajUredi

Mećunarodni Aerodrom Kopenhagen udaljen je 8 kilometara od centra grada. 2018. godine ovaj aerodrom je imao promet veći od 30 miliona putnika. Povezan je metroom sa središtem grada.

 
Biciklovi parkirani u blizini jedne od metro stanica.

Kopenhagen ima razvijenu mrežu puteva koji povezuju grad sa drugim delovima Danske putem Eresundskog mosta. U Kopenhagenu pored S-voza i autobusa postoje i 2 linije podzemne železnice, tj. metroa. Metro linije su u dužini od 20,4 kilometara.[2]

Bicikl je jedno od najčešćih prevoznih sredstava stanovnika Kopenhagena. Procenjuje se da u ovom gradu ima više biciklova nego stanovnika. Saobraćajna infrastruktura prilagođena je ovom načinu prevoza. Staze, predviđene isključivo za bicikliste, dužine su preko 400 kilometara.[3]

Znamenitosti gradaUredi

Kopenhagen ima dobro očuvano staro gradsko jezgro sa prepoznatljivim „skandinavskim duhom“ (jednostavne fasade u živim bojama, kanali, gotske crkve i sl.). Grad poseduje i jednu od najvećih pešačkih zona, koja je istovremeno i najstarija na svetu, pa je ponos grada.

Okrugli toranj predstavlja jednu od glavnih turističkih znamenitosti Kopenhagena. Ona se nalazi u samom središtu grada. Zajedno sa njim je građena i Crkva svete Trojice. Državna skupština je bio nekadašnji dvor danskih kraljeva, a u današnje vreme je sedište zakonodavstva i ministarstva spoljnih poslova. Monumentalna zgrada berze se nalazi na obali kanala Fredericsholm. Odlikuje je šiljati vrh spiralnog oblika, kojeg čine četiri upletena zmajeva repa.

Zbrika slikaUredi

Partnerski gradoviUredi

ReferenceUredi

Spoljašnje vezeUredi