Predsjednik Austrije
Predsednik Austrije (nem. Bundespräsident der Republik Österreich - Federalni predsjednik Republike Austrije) je šef države Austrijske Republike. Iako mu je ustavom teorijski povjerena velika moć, u praksi je predsjednik uglavnom ceremonijalna i simbolička figura. Predsjednik se bira svakih šest godina opštim pravom glasa i može ostati na dužnosti dvanaest godina. Predsednik je vrhovni izvršni organ zajedno sa ministrima, državnim sekretarima i članovima državnih vlada. Jedan od najvažnijih predsedničkih zadataka je imenovanje kancelara i, po njegovom savetu, ostalih članova vlade.
Predsjednik of Austrija
Bundespräsident der Republik Österreich | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
Izvršna vlast u austrijskoj politici Predsjednička kancelarija | |
Stil obraćanja | Gospodin predsednik (normalno) Njegova Ekselencija (iplomatski) |
Status | Poglavar države |
Zvanična rezidencija | krilo Leopoldine, Hofburg carska palata |
Mesto | Prvi okrug, Beč |
Nominator | Političke stranke ili nezavisni |
Imenuje | Neposredno glasanje javnosti položio zakletvu pred Federalna skupština |
Dužina mandata | Šest godina, jednom obnovljivo |
Sadrži | Ustav Austrije |
Prethodnik | Predsednik Ustavotvorne Narodne skupštine |
Tvorevina |
|
Prvi nosilac | Mihael Hainiš |
Plata | €328,000 godišnje[1] |
Veb sajt | bundespraesident |
Predsjednik u Austriji je na prvom mjestu po redosljedu prvenstva, i iznad je predsjednika Nacionalnog vijeća kao i kancelara. Predsjednikovo radno mjesto nalazi se u krilu Leopoldine u Hofburškoj carskoj palati u Beču.
Kancelarija predsednika stvorena je ustavom 1. oktobra 1920. godine. Prema ustavnom amandmanu iz 1929. godine, predsjednika direktno bira narod. Ipak, reizbor predsednika Vilhelma Miklasa 1931. godine izvršila je Federalna skupština. Miklas je ostao u diktatorskoj federalnoj državi sve do svoje ostavke 1938. godine. Čak je i Karl Rener i izabran od strane Federalne skupštine 20. decembra 1945. godine. Tek 1951. godine Teodor Kerner je postao prvi predsjednik koji je izabran od strane naroda.
Mnogi predsjednici su stekli ogromnu popularnost dok su bili na vlasti, a nijedan predsjednik nikada nije izgubio mandat na reizboru, iako se Kurt Valdhajm nije kandidovao za drugi mandat. Pet predsjednika je umrlo dok su bili na vlasti. Od 2004. do 2016. godine kancelariju je okupirao socijaldemokrat Hajnc Fišer. Od uvođenja popularnog glasanja u 1951, samo članovi i kandidati iz Socijaldemokratske partije i Narodne stranke bili su birani za predsjednika, sve do izbora trenutnog predsjednika Alekander van der Bellen 2016. kojeg su podržali Zeleni.
Istorija
urediPrije raspada multinacionalne austrougarske monarhije pred kraj Prvog svjetskog rata, ono što je sada Republika Austrija bilo je dio monarhije sa carem koji je predstavljao i šefa države kao i izvršnu vlast. Carstvo je primetno počelo da se raspada krajem 1917. godine i raspalo se u nekoliko nezavisnih država tokom naredne godine.
Od 21. oktobra 1918. godine, parlamentarci Carskog saveta koji su predstavljali etnički njemačke provincije carstva formirali su Privremenu nacionalnu skupštinu za svoju državu i imenovali lidera partije veterana Karla Zajca kao jednog od trojice predsedavajućih (21. oktobar 1918 - 16. februar 1919). Kao presjedavajući, on je postao de fakto član Državnog saveta (Deutschösterreichischer Staatsrat). Državni savet je 12. novembra 1918. godine kolektivno preuzeo funkcije šefa države prema rezoluciji Narodne skupštine.
Dana 11. novembra, car Karlo I objavio je: "Odričem se svakog učešća u državnoj upravi. Isto tako, oslobodio sam članove austrijske vlade iz njihovih službi." [2] Sutradan je parlament proglasio Republiku Njemačku-Austriju. Predsednici skupština (Zajc, Franc Dinghofer i Johan Nepomuk Hauzer) nastavili su da obavljaju dužnosti šefa države do 4. marta 1919. godine, kada je konstitutivna Narodna skupština kolektivno preuzela ove funkcije. Zajc (5. mart 1919. - 10. novembar 1920) je bio jedini predsednik Ustavotvorne narodne skupštine.
Karl Zajc je obavljao dužnosti šefa države u skladu sa zakonom od 1. oktobra 1920. godine, koji je te dužnosti prenio na "bivšeg predsjednika Ustavotvorne narodne skupštine" za period od 10. novembra 1920. do dana inauguracije prvog predsjednika (9. decembar 1920). Budući da Austrija nije dovršila svoju odluku da se strukturira kao federacija prije formalnog proglašenja Ustava Austrije 1. oktobra 1920. godine, predstavljanje Saica kao predsjednika bilo bi netačno. Austrijski prvi pravi Bundespräsident bio je Mihael Hainiš, neposredni naslednik Karla Zajca. U srodnoj napomeni, mnogi popularni izvori navode neki manje ili više slučajne datume između oktobra 1918. i marta 1919. kao početak Zajcovog mandata. Dok je većina njih samo obmanjujuća, drugi su očigledno pogrešni: iako je Zajc imenovan za predsjednika Ustavotvorne narodne skupštine u oktobru 1918. godine, bilo bi nemoguće da on služi kao Bundespräsident, budući da republika nije bila čak ni proglašena tada.
Ustav je prvobitno definisao Austriju kao parlamentarnu republiku. Prvobitno ustav je bio radikalno parlamentarnog karaktera. Dvodomni parlament, koji se zvao Federalna skupština, ne samo da je imao zakonodavnu vlast, već i dobar dio izvršne vlasti. Vladu je imenovalo Nacionalno vijeće a ne predsednik, a članovi Nacionalnog vijeća su birani od strane oba doma Federalne skupštine, a ne ljudi. Mandat predsednika bio je četiri, a ne šest godina. Predsednik je odgovarao Federalnoj skupštini i nije imao ovlašćenja da raspusti Nacionalno vijeće. Čak nije imao mnogo stvarnog uticaja ni na imenovanje sudija Ustavnog suda, predsednik je bio ograničen na gotovo isključivo ceremonijalnu ulogu.
Uloga i priroda predsednika rezultat su kompromisa postignutog tokom izrade ustava. Socijaldemokratima bi bilo draže da predsjednik Nacionalnog vijeća služi kao šef države, dok su Hrišćanski socijalisti željeli predsjednika sa izvršnim ovlaštenjima sličnim onima predsjednika Njemačke. Na kraju, tvorci su donijeli kompromis - dok je odvojeno predsjedavanje bilo stvoreno u skladu sa željama Hrišćanskih socijalista, njegova uloga bila je gotovo u potpunosti ceremonijalna kako bi smirila Socijaldemokrate. U skladu s tim ustavnim okvirom, Mihael Hajniš i Vilhelm Miklas su preuzeli funkciju 9. decembra 1920. i 10. decembra 1928. godine.
Međutim, parlamentarni sistem propisan ustavom bio je veoma nepopularan, s obzirom na to da se autoritarni pokret Hajmver razvijao tokom 1920-ih. Hajmver je bio za sistem koji daje više ovlašćenja predsedniku. Dana 7. decembra 1929. godine, pod sve većim pritiskom Hajmvera, ustav je izmijenjen i dopunjen kako bi se predsjedniku pružila opsežna izvršna i zakonodavna vlast koju on formalno još uvijek ima. Takođe se tražilo da se mandat dobija glasanjem naroda na izborima na period od šest godina. Prvi izbori zakazani su za 1934. godinu. Međutim, zbog rastuće svetske finansijske krize, sve strane su se složile da suspenduju izbore i da Miklas bude ponovo izabran od strane parlamenta.
Međutim, samo tri godine kasnije, Otadžbinski front - savez Hajmvera i Hrišćanske socijalne partije - potpuno je srušio austrijski parlamentarizam, formalno ukinuvši ustav 1. maja 1934. godine. Iako je sada Austrija bila diktatura, moć je bila koncentrisana u rukama kancelara, a ne na strani predsednika. Vilhelmu Miklasu su oduzeta ovlaštenja koja je stekao 1929. godine, ali se on ipak složili da djeluje kao figura institucionalnog kontinuiteta. Međutim, on nije bio potpuno nemoćan - tokom krize u Anšlusu, pružio je neke od najtvrđih otpora nacističkim zahtjevima. [traži se izvor] On je tehnički ostao na funkciji do 13. marta 1938, dana kada je Austrija pripojena nacističkoj Nemačkoj i na taj način izgubila suverenitet.
Kada se Austrija 27. aprila 1945. ponovo uspostavila kao nezavisna država, vođe partija koje su formirale privremenu vladu odlučile su da ne stvaraju novi ustav, već su se vratili na onaj iz 1920. godine, izmenjen 1929. godine. Iako je ta revizija u tom trenutku još uvijek bila pomalo kontroverzna, ona je bila dio najnovijeg ustavnog okvira Austrije, dajući joj barem neki prijeko potreban oblik demokratskog legitimiteta, a političke stranke su se bojale da bi duge rasprave mogle dovesti do toga da Crvena armija koja je tada kontrolisala Beč, da preuzme vlast. Ustav koji je tako ponovo stupio na snagu 1. maja još uvijek je uključivao odredbu kojom se poziva na predsjednika koji se bira narodnim izborima. Međutim, nakon izbora u novembru 1945. godine, Narodna skupština je privremeno obustavila ovu odredbu i od 20. decembra postavila Karla Renera za predsjednika Austrije. Čini se da je ova suspenzija motivisana uglavnom nedostatkom novca: nijedan pokušaj nije bio učinjen da bi se to produžilo, a benigni sedamdesetogodišnji Rener bio je ionako univerzalno poštovan privremeni šef države. Počevši od izbora iz 1951. godine Renerovog naslednika Teodora Kernera, svi predsednici su zapravo izabrani od strane naroda.
Izbori
urediPredsjednik Austrije se bira narodnim izborima na šest godina i ograničen je na dva uzastopna mandata. Glasanje je otvoreno za sve osobe koje imaju pravo glasa na općim parlamentarnim izborima, što u praksi znači da je pravo glasa univerzalno za sve austrijske državljane starije od šesnaest godina koji nisu osuđeni na zatvorsku kaznu u trajanju od višedužem od jedne godine. (Čak i tako, oni dobijaju pravo glasa šest mjeseci nakon njihovog puštanja iz zatvora.)
Do 1. oktobra 2011. godine, sa izuzetkom članova vladajućih ili bivših vladajućih dinastičkih porodica (mjera predostrožnosti protiv monarhističke subverzije, i prvenstveno namijenjene članovima dinastije Habsburg), svako ko ima pravo glasa na izborima za Nacionalno vijeće ima najmanje 35 godina starosti, ima pravo na funkciju predsjednika. Izuzetak vladajućih ili nekada vladajućih dinastija ukinut je u međuvremenu u okviru Wahlrechtsänderungsgesetz 2011 (Izmjena zakona o pravu na glasanje 2011) na inicijativu Ulriha Habsburga-Lotringena.[3]
Predsjednik se bira po sistemu dva kruga. To znači da ako nijedan kandidat ne dobije apsolutnu većinu (tj. više od 50%) glasova u prvom krugu, onda se glasanje ponavlja sa glasačkim listićim na kojim mogu da stoje samo dva kandidata koji su dobili najveći broj glasova u prvom krugu. Međutim, ustav takođe predviđa da grupa koja imenuje jednog od ova dva kandidata može umjesto toga da imenuje alternativnog kandidata u drugom krugu. Ako na predsedničkim izborima ima samo jedan kandidat, onda se biračkom tijelu daje mogućnost da prihvati ili odbaci kandidata na referendumu.
Dok je na funkciji predsjednik ne može pripadati izabranom tijelu ili imati bilo koju drugu poziciju.
Zakletva
urediČlanom 62 austrijskog Ustava propisano je da predsjednik mora donijeti sljedeću zakletvu ili potvrđivanje dužnosti u prisustvu Federalne skupštine (iako je dopušteno dodavanje vjerske izjave):
"Svečano obećavam da ću vjerno poštovati Ustav i sve zakone Republike i da ću ispuniti svoju dužnost prema svom najboljem znanju i uvjerenju."
Poslednji izbori
urediKandidati (članstvo u stranci) | Prvi krug | Drugi krug (poništen) | Drugi krug (ponovljeni) | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Glasova | % | Glasova | % | Glasova | % | ||
Norbert Hofer (Austrijska stranka slobode) | 1,499,971 | 35.1 | 2,220,654 | 49.7 | 2,124,661 | 46.2 | |
Aleksandar Van der Belen (Zeleni) | 913,218 | 21.3 | 2,251,517 | 50.3 | 2,472,892 | 53.8 | |
Irmgard Gris (nezavisni) | 810,641 | 18.9 | |||||
Rudolf Hundstorfer (Socijaldemokratska partija Austrije) | 482,790 | 11.3 | |||||
Andreas Kol (Austrijska narodna stranka) | 475,767 | 11.1 | |||||
Rihard Lugner ( nezavisni) | 96,783 | 2.3 | |||||
Važeći glasovi | 4,279,170 | 97.9 | 4,472,171 | 96.4 | 4,597,553 | 96.8 | |
Nevažeći glasovi | 92,655 | 2.1 | 164,875 | 3.6 | 151,851 | 3.2 | |
Ukupno glasova | 4,371,825 | 68.5 | 4,637,046 | 72.7 | 4,749,404 | 74.2 | |
Birači sa pravom glasa | 6,382,507 | 6,382,507 | 6,399,572 | ||||
Izvor: Bundesministerium für Inneres Arhivirano na sajtu Wayback Machine (23. maj 2016) |
Zakonitost akata
urediOsnove
urediAkti predsjednika se nazivaju rezolucijama. Većina njih zahteva kontra potpisivanje. Dok se takozvani sertifikati o imenovanju izdaju prilikom imenovanja nove vlade, otpuštanje vlade ne zahtijeva pismenu formu, već samo mora biti rečeno osobama na koje se odnosi. Vlada se stoga može odbaciti i protiv svoje volje.
Saveti i kontra-potpisivanje
urediIako ustav daje predsjedniku veliku moć, njegovi akti vezani su za prijedloge i kontra-potpisivanje, ako Ustav ne kaže drugačije.[4] To znači da predsjednik može postati aktivan samo po savjetu vlade (ili ministra). Pored toga, većina postupaka predsjednika je valjana samo ako su potpisani od strane kancelara ili odgovornog ministra. To znatno umanjuje mogućnosti predsjednika da djeluje sam.
To, međutim, znači i da predsjednik ne mora prihvatiti ni prijedlog vlade. Mogao bi čak zamijeniti kancelara, primiti takve prijedloge po želji i raspustiti Nacionalni savjet prije nego što može pokrenuti glasanje o nepovjerenju novom kancelaru. Do sada - iako to ne bi bilo neustavno - to nikada nije učinjeno iz političkih razloga.
Sljedeći akti predsjednika ne zahtijevaju prijedlog:
- Imenovanje kancelara
- Otpuštanje kancelara ili cele vlade
- Imenovanje privremene vlade
- Inauguracija kancelara, ministara, državnih sekretara, guvernera itd
- Prevladavajuća doktrina i praksa takođe isključuju puke predstavničke zadatke iz predloga
Sledeći akti predsednika ne zahtevaju kontra-potpis:
- Otpuštanje vlade
- Razrešenje pojedinog ministra (zahteva se prijedlog kancelara)
- Sazivanje vanredne sjednice Nacionalnog vijeća
- Direktive u izvršenju nalaza Ustavnog suda
Ovlasti i dužnosti
urediImenovanje vlade
urediPredsednik imenuje kancelara i, po njegovom savetu, ostale članove vlade i državne sekretare.[5] Predsednik nije vezan za bilo kakve zakonske specifikacije prilikom imenovanja kancelara. Međutim, pošto je Nacionalno vijeće ovlašćen da ukloni svakog pojedinog člana vlade ili čak celu vladu u bilo kom trenutku, glasanjem o nepovjerenju, predsjednik je de fakto obavezan da poštuje većinske situacije u okviru Nacionalnog vijeća.
Do 2000. godine, bio je nepisani zakon da predsjednik zaduži glavnog kandidata najveće stranke za formiranje nove vlade. Kao što je formacija vlade iz 2000. godine pokazala, predsjednik ne može prisiliti postojanje manjinske vlade. Inicijativa za formiranje vlade se stoga mora u potpunosti osloniti na zainteresovane strane. Pošto pojedinačne članove vlade imenuje predsednik, po savetu kancelara, predsednik još uvek može da odbije imenovanje predloženog ministra ili državnog sekretara.
Do sada su poznata samo tri slučaja u kojima je predsjednik odbio imenovati predložene vladine kandidate. Karl Rener je odbacio ministra - osumnjičenog za korupciju - za ponovno imenovanje. Tomas Klestil je odbio da imenuje dva ministra; jedan od njih je bio uključen u krivični postupak, a drugi je često izjavljivao ekstremističke i ksenofobične izjave tokom predizborne kampanje. Godine 1953. predsjednik Teodor Kerner je otvoreno odbio zahtjeve OVP- kancelara Leopolda Figla da imenuje koncentracionu vladu uz sudjelovanje Federacije nezavisnih.
Otpuštanje vlade
urediPredsednik nije obavezan da sluša savjet kada otpušta kancelara ili celu vladu. Prema tome, on ih može odbaciti po svom nahođenju. Samo otpuštanje pojedinih članova vlade vezano je za savet kancelara. Do sada se nikada nije desilo otpuštanje cele vlade protiv njene volje. Predsjednik Vilhelm Miklas nije iskoristio svoje pravo otpuštanja kada je kancelar Engelbert Dolfus ukinuo Ustav da bi proglasio austrijsku federalnu državu .
Raspuštanje Nacionalnog vijeća
urediPredsjednik može raspustiti Nacionalno vijeće na zahtjev vlade, ali samo jednom zbog istog razloga.[6] Pravne posledice parlamentarnog raspuštanja od strane predsednika razlikuju se od onih koje se odnose na samo-raspuštanje Nacionalnog vijeća. Ako predsjednik završi zakonodavni period, Nacionalno vijeće se odmah raspušta i time onesposobljava. Međutim, stalni pododbor glavnog odbora ostaje kao komitet za hitne slučajeve dok se novoizabrani Nacionalni savet ne sastane. Pre toga, predsednik može izdati hitne ukaze na zahtev vlade i uz saglasnost stalnog pododbora glavnog odbora. U slučaju da se Nacionalno vijeće samo raspusti, staro Nacionalno vijeće se sastaje dok se ne izabere novo.
Do sada je samo Vilhelm Miklas iskoristio pravo raspuštanja, nakon što je Hrišćanska socijalna partija izgubila koalicionog partnera, a time i većinu u parlamentu. Budući da sljedeći zakonodavni izbori nisu bili u interesu vlade, instrument predsjedničkog raspuštanja parlamenta nije primijenjen.
Raspuštanje Landtaga
urediPredsjednik može raspusti svaki Landtag (Pokrajinska skupština) na zahtjev vlade i uz suglasnost Federalnog vijeća.[7] Međutim, on to može učiniti samo jednom iz istog razloga - kao kod raspuštanja Nacionalnog vijeća. Federalno vijeće mora pristati na raspuštanje dvotrećinskom većinom. Predstavnici države čiji će Landtag biti raspušteni ne mogu učestvovati na glasanju.
Raspuštanje Landtaga smatra se direktnom intervencijom federalne vlade u autonomiju država. Kao i u slučaju raspuštanja Nacionalnog vijeća od strane predsjednika, raspušteni Landtag se smatra nesposobnim za djelovanje dok se njegov novi izabrani nasljednik ne sastane. Ovo još nije koristio niti jedan predsednik.
Potpisivanje zakona
urediKao "državni bilježnik" i tokom ustavnog oblikovanja zakona, predsednik potpisuje zakone koji time postaju pravno obavezujući.[8] Ako je to slučaj, on mora potpisati. Da li i do koje mjere predsjednik ima sadržajnu nadležnost za ispitivanje u pogledu ustavne usklađenosti zakona je sporno. Preovlađujuće mišljenje pretpostavlja da u slučaju teške i očigledne neustavnosti predloženog akta, predsjednik mora odbiti validaciju. To se desilo samo jednom, kada je Hajnc Fišer odbio da potpiše zakon koji sadrži retrospektivnu krivičnu odredbu. Odbijanje potpisivanja, uprkos ustavnosti zakona, moglo bi dovesti do podizanja optužnice pred Ustavnim sudom.
Zastupanje Republike
urediPredsednik predstavlja Republiku Austriju i zaključuje međunarodne ugovore, od kojih neki zahtevaju odobrenje Nacionalnog vijeća. Kada se Austrija pridružila EU, došlo je do neslaganja između predsjednika Tomasa Klestila i kancelara Franca Vranickog, ko može predstavljati Austriju u Evropskom vijeću. Materijalno, pravni stav kancelara je prevagnuo, međutim, predsjednik je bio mišljenja da je to pravo delegirao samo kancelaru.
Pravilo po ukazu
urediPredsjednik je punomoćnik ovlašten za donošenje hitne odluke u vrijeme krize.[9] Ustav kaže: "da brani očiglednu, nepopravljivu štetu za širu javnost, u vreme kada se Nacionalno vijeće ne okuplja i ne može sastati na vreme, na zahtev vlade, i uz saglasnost stalnog pododbora glavnog odbora. Predsednik ima pravo da usvoji privremene propise o izmenama i dopunama zakona." Takve hitne uredbe ne mijenjaju ustavni zakon i druge važne odredbe. Čim se Nacionalno vijeće ponovo sastane, aktivni hitni ukazi trebaju da budu potvrđeni u zakonu, ako ih Nacionalno vijeće proglasi nevažećim, oni se odmah ukidaju. Moć da se donesu hitni ukazi još uvek nije korišćena.
Izvršenje nalaza Ustavnog suda
urediPredsedniku je povereno izvršenje nalaza Ustavnog suda u predmetima koji nisu predmet redovnih sudova.[10] Zahtev za izvršenje podnosi sam Ustavni sud. Ustav daje šefu države široka ovlašćenja za izvršenje. Nadležnost izvršenja može obuhvatiti državne i federalne vlasti, kao i državu ili republiku u celini. Stoga predsednik može izdati direktne naredbe svim federalnim i državnim organima, uključujući oružane snage i policiju. Ako se to odnosi federalni organ ili republiku u cjelini, predsjednikove direktive ne zahtijevaju kontra-potpisivanje.
Glavni oficir za imenovanja
urediPredsednik imenuje savezne funkcionere, uključujući vojne oficire, sudije i druge funkcionere.[11] Ove ovlasti mogu biti i obično su delegirane ministrima.[12] Međutim, vrhovne organe imenuje sam predsednik.
Predsjednik također imenuje sudije Ustavnog suda - predsjednika Ustavnog suda, potpredsjednika, šest drugih članova i tri zamjenika na savjet vlade; tri člana i dva zamjenika na savjet Nacionalnog vijeća; Federalna skupština imenuje tri člana i jednog zamenika.[13]
Glavnokomandujući
urediPredsjednik je vrhovni komandant (Oberbefehlshaber) i time (nominalno) vrhovni autoritet austrijskih oružanih snaga.[14][15] Mada detaljne uloge uloge ostaju nejasne, ona se ne može posmatrati samo kao ceremonijalna i simbolička, već kao veoma moćna rezerva prava. U teoriji, predsednička vojna komanda nije vezana ni za jedan prijedlog niti za kontra-potpisivanje i nadmašila bi komande svake druge vojne vlasti (uključujući ministra odbrane).[16][17]
Nijedan predsednik nije iskoristio ovu moć. Svakodnevne vojne poslove nadgleda i vodi ministar odbrane, koji se jednostavno označava kao "komandant" (Befehlshaber) oružanih snaga i smatra se njegovim de fakto najvišim autoritetom.[18][19] Ključne odluke o upotrebi oružanih snaga obično donosi vlada.
Kao vrhovni komandant predsjednik nasljeđuje cara u svojstvu vrhovnog zapovjednika austrougarske vojske. Nakon pada monarhije 1918. godine, Glavni odbor Nacionalnog vijeća je funkcionisao kao najviši organ odlučivanja tadašnjeg novoosnovanog Bundesheer. Godine 1929, Hrišćanska socijalna stranka je prenela vrhovnu komandu nad oružanim snagama iz Glavnog odbora predsjedniku putem ustavnih amandmana, kako bi unaprijedila autoritarnost u Austriji.
Predsjednik može definitivno donijeti izvanredne mjere regrutacije i ima široko pravo da bude obaviješten.
Ostala ovlaštenja i dužnosti
urediPredsjednik ima i mnoga druga prava, koja su obično dio dužnosti šefa države. To uključuje, na primjer, stvaranje i dodjeljivanje počasnih i profesionalnih zvanja [11] i de fakto besmisleno pravo da se nezakonita djeca proglase legitimnom djecom na zahtjev roditelja. Među predsedničkim pravima, koja su formirana iz jednostavnih saveznih zakona, je "Promocija pod pokroviteljstvom predsjednika države", u kojoj studenti doktorskih studija sa izvanrednim rezultatima dobijaju prsten kao poklon od predsednika. Pored toga, predsednik ima pravo da prekine krivični postupak (pravo na ukidanje) ili da pomiluje zatvorenike. Prema sudskoj praksi Ustavnog suda, akti predsjednika o pomilovanju ne samo da poništavaju samu kaznu, već i povezanu krivicu. Prema tome, disciplinski postupak se više ne može oslanjati na takvu presudu: "Povraćaj osuđujuće presude dodijeljene po milosti predsjednika i ima za posljedicu da se presuda više ne može razmatrati u slučaju disciplinskog postupka".[20]
Imunitet, uklanjanje i zastupanje
urediImunitet
urediPredsednik uživa punu imunitet od sudskog ili bilo kog drugog zvaničnog krivičnog gonjenja tokom svog mandata. Predsjednik može biti procesuiran samo uz izričit pristanak Federalne skupštine. Ako neko od vlasti namjerava goniti predsjednika, mora se obratiti "zahtjevu za izručenje" pred Nacionalnim vijećem. Ako Nacionalno vijeće odobri krivično gonjenje, kancelar će sazvati Federalnu skupštinu, koja će zatim odlučiti o ekstradiciji.[21]
Optužnica pred Ustavnim sudom
urediPredsednik može biti tužen pred Ustavnim sudom zbog "kršenja ustava ".[22] Ovaj proces zahtijeva rezoluciju ili od strane Nacionalnog vijeća ili Federalnog vijeća; nakon takve odluke, kancelar će sazvati Federalnu skupštinu, koja će nakon toga odlučiti o optužnici. Glasanje Federalne skupštine održava se u prisustvu najmanje polovine članova Nacionalnog vijeća i Federalnog savjeta; potrebna je dvotrećinska većina.[23]
Uklanjanje
urediPredsednik može biti smjenjen od strane naroda samo kroz plebiscit.[24] Za to je potreban zahtev Nacionalnog vijeća za sazivanje Federalne skupštine - takva odluka se formira sa istim kvorumima kao i kada se menja ustavni zakon, što znači da zahteva prisustvo najmanje polovine poslanika i dvotrećinsku većinu. Ako je Nacionalno vijeće prihvatilo takvu odluku, kancelar će sazvati Federalnu skupštinu, koja zatim odlučuje o zahtevu. Već na zahtev Nacionalnog vijeća da sazove Federalnu skupštinu, predsednik je "sprečen da obavlja svoju funkciju" i predstavljaju ga tri predsednika Nacionalnog vijeća.[25] Ako narod odbaci da se predsjednik povuče, referendum se tretira kao novi izbor i uzrokuje trenutno raspuštanje Nacionalnog vijeća; čak i u takvom slučaju mandat predsjednika ne može biti duži od dvanaest godina.
Zastupanje
urediUstav ne predviđa kancelariju potpredsednika. Ako predsjednik oboli, ili zbog nekog drugog razloga bude privremeno onesposobljen, predsjednikova ovlaštenja i odgovornosti prenose se na kancelara. Ako predsjednik umre, bude opozvan, udaljen sa dužnosti zbog opoziva ili opoziva, ili iz nekog drugog razloga, nije u stanju da obavi dužnost duže od dvadeset dana, predsjedničke ovlasti i odgovornosti prenose se na Predsedništvo Nacionalnog vijeća (koji se sastoji od tri predsednika Nacionalnog vijeća).
Ostavka
urediUstav ne sadrži nikakva pravila o ostavci, zbog čega je sporno da li je ostavka de jure moguća.[26]
Pravna zaštita
urediPredsjednik je posebno zaštićen posebnim kaznenim odredbama. Ovo posebno uključuje § 249 STGB, "Nasilje i opasne prijetnje predsjedniku". Krivično delo pripada petnaestom dijelu Krivičnog zakonika, "Napadi na vrhovne državne organe":
"Svako ko pokuša da silom ili opasnim prijetnjama smjeni predsjednika, ili da ga prisili ili spriječi da uopšteno ili na određeni način izvrši svoje ovlasti, treba kazniti kaznom zatvora od jedne do deset godina."
Uvreda predsednika, za razliku od većine krivičnih dela, nije privatno krivično gonjenje, već krivično delo ovlašćenja. Dakle, predsjednik ne mora lično djelovati kao tužitelj, već delegira pravo na krivično gonjenje tužilaštvu. Primer za to je takozvana "afera grba-deponija". Naslov "Bundespräsident" (= predsjednik) može - čak i uz dodatak ili u kontekstu drugih oznaka - ne smije koristiti bilo tko osim trenutnog predsjednika, jer je zaštićen zakonom.
Spisak predsednika
urediPortret | Ime | Životni vijek | Preuzeo službu | Napustio službu | Politička stranka | |
---|---|---|---|---|---|---|
Prva republika (1918–1938) | ||||||
Mihael Hainiš | 15. avgust 1858. - 26. februar 1940 | 9. decembar 1920 | 10. decembar 1928 | nezavisni | ||
Vilhelm Miklas | 15. oktobar 1872. - 20. mart 1956 | 10. decembar 1928 | 13. mart 1938 | CS | ||
Druga republika (od 1945) | ||||||
Karl Rener | 14. decembar 1870 - 31. decembar 1950 | 20. decembar 1945 | 31. decembar 1950 | SPO | ||
Teodor Kerner | 23. april 1873. - 4. januar 1957 | 21. jun 1951 | 4. januar 1957 | SPO | ||
Adolf Šerf | 20. april 1890. - 28. februar 1965 | 22. maj 1957 | 28. februar 1965 | SPO | ||
Franc Jonas | 4. oktobar 1899. - 24. april 1974 | 9. jun 1965 | 24. april 1974 | SPO | ||
Rudolf Kirhšleger | 20. mart 1915. - 30. mart 2000 | 8. juli 1974 | 8. juli 1986 | nezavisni (nominovao SPÖ) | ||
Kurt Valdhajm | 21. decembar 1918. - 14. jun 2007. godine | 8. juli 1986 | 8. juli 1992 | nezavisni (nominovao ÖVP) | ||
Tomas Klestil | 4. novembar 1932. - 6. jul 2004 | 8. juli 1992 | 6. juli 2004 | OVP nezavisni | ||
Hajnc Fišer | rođen 9. oktobra 1938 | 8. juli 2004 | 8. jul 2016. | SPO nezavisni | ||
Alekander Fan der Belen | rođen 18. januara 1944 | 26. januar 2017 | Trenutno | nezavisni (podržan od Zelenih) |
Vidi još
urediIzvori
uredi- ^ „Kundmachung des Anpassungsfaktors” (PDF) (na jeziku: nemački). Website des Rechnungshofes. 14. 12. 2011. Arhivirano iz originala (PDF) 13. 4. 2012. g.
- ^ „Emperor Karl I's Abdication Proclamation, 11 November 1918”. firstworldwar.com. Pristupljeno 6. 2. 2014.
- ^ „Wahlrechtsänderungsgesetz” (PDF). www.ris.bka.gv.at (na jeziku: nemački).
- ^ „Art. 67 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 20. 11. 2018.
- ^ „Art. 70 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 23. 11. 2018.
- ^ „Art. 29 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 23. 11. 2018.
- ^ „Art. 100 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 24. 11. 2018.
- ^ „Art. 47 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 25. 11. 2018.
- ^ „Art. 18 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 27. 11. 2018.
- ^ „Art. 146 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 27. 11. 2018.
- ^ a b „Art. 65 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 25. 11. 2018.
- ^ „Art. 66 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 25. 11. 2018.
- ^ „Art. 147 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 25. 11. 2018.
- ^ „Der Bundespräsident, seine Aufgaben und Rechte”. www.bundespraesident.at (na jeziku: nemački). Arhivirano iz originala 12. 11. 2018. g. Pristupljeno 11. 11. 2018.
- ^ „Art. 80 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 11. 11. 2018.
- ^ „Ein Heer von Befehlshabern”. www.addendum.org (na jeziku: nemački). Arhivirano iz originala 24. 03. 2019. g. Pristupljeno 11. 11. 2018.
- ^ „Österreichs oberster Kriegsherr”. www.derstandard.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 11. 11. 2018.
- ^ „Tasks of the Austrian Armed Forces”. www.bundesheer.at (na jeziku: engleski). Arhivirano iz originala 11. 11. 2018. g. Pristupljeno 11. 11. 2018.
- ^ „Wehrgesetz 2001 - WG 2001”. www.ris.bka.gv.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 26. 5. 2018.
- ^ „Sammlung der Erkenntnisse des Verfassungsgerichthofes”. www.alex.onb.ac.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 25. 11. 2018.
- ^ „Art. 63 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 18. 11. 2018.
- ^ „Art. 142 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 18. 11. 2018.
- ^ „Art. 68 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 18. 11. 2018.
- ^ „Art. 60 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 18. 11. 2018.
- ^ „Art. 60 B-VG”. www.jusline.at (na jeziku: nemački). Pristupljeno 18. 11. 2018.
- ^ „Wie wird man eigentlich Bundespräsident?”. www.bundespraesident.at (na jeziku: nemački). Arhivirano iz originala 20. 11. 2018. g. Pristupljeno 20. 11. 2018.