Vlasotince
Vlasotince je gradsko naselje i sedište istoimene opštine u Jablaničkom okrugu. Prema popisu iz 2022. bilo je 14.924 stanovnika.
Vlasotince | |
---|---|
![]() Centar Vlasotinca | |
Administrativni podaci | |
Država | Srbija |
Upravni okrug | Jablanički |
Opština | Vlasotince |
Stanovništvo | |
— 2022. | 14.924 |
Geografske karakteristike | |
Koordinate | 42° 57′ 43″ S; 22° 07′ 26″ I / 42.962044° S; 22.123837° I |
Vremenska zona | UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST) |
Aps. visina | 234 m |
Ostali podaci | |
Poštanski broj | 16210 |
Pozivni broj | 016 |
Registarska oznaka | VL |
Veb-sajt | https://vlasotince.rs |
Istorija
urediPre pada pod tursku vlast
urediNa teritoriji današnjeg Vlasotinca antičke relikvije postoje u veoma malom broju. Pre nego što je Rimsko carstvo zauzelo teritoriju današnje opštine nije bilo zabeleženih plemena ni naselja na ovim prostorima, ali je bilo puno ilirskih i tračanskih u okolini. Mesto nije bilo od prevelikog značaja u antici, ali su se stvari promenile nakon prvog talasa naseljavanja Južnih Slovena na Balkansko poluostrvo. Na ove prostore naselili su se Verziti (Brsjaci) (Srbi koji su se naselili severnu Albaniju, severni deo severne Makedonije i Kosovo i Metohiju, u Albaniji su se koncentrisali u i oko Skadra) i manjim delom Timočani (preci današnjih istočnih Srba). Od njih najverovatnije dolazi kultura Srba u južnoj Srbiji. Oni su preci današnjih Srba na jugu, i najverovatnije su bili asimilirani u srpsku naciju jer su se prvi Srbi na Balkanu nalazili u današnjoj Bosni i Hercegovini, zapadnoj Srbiji i Crnoj Gori. To ipak ljude sa ovih prostora genetski ne razlikuje od bilo kojih drugih Srba, jer sva Južnoslovenska plemena imaju isto poreklo. Teritorija današnjeg Vlasotinca se nalazila u blizini Carigradskog druma, koji je bio jako važan za privredu. Na ovim prostorima se najverovatnije nalazilo pogranično naselje koje predoči današnjem gradu, jer se najvećim delom istorije baš na ovoj teritoriji nalazila granica između srednjovekovne Bugarske i Srbije, a u jedno vreme i Vizantije. U dešavanjima nakon bitke kod Velbužda (1330), ovo naselje najverovatnije gubi na značaju, jer Srbija izlazi kao pobednik i širi svoje granice u pravcu Mezije i Epira. U daljem periodu (za vreme carstva) očigledno dominira nad Bugarskom. Tako ostaje sve do pada Smedereva 1439.
Pod Osmanskim carstvom
urediPo turskim izvorima 1516. godine bilo je kulturno i poljoprivredno sedište. Naselje se pominje pod turskim nazivom „Vlašotinac” i u sastavu je Sofijskog sandžaka. (Opširnije o ovome u članku Legende o nastanku Vlasotinca) U 16. veku ima oko 600 stanovnika i 66 kuća. 1879. godine u Vlasotincu je bilo 519 kuća i oko 2626 stanovnika. Po zakonu od 14. maja 1878. godine pripadalo je Vlasinskom srezu. Godine 1879. je umesto Vlasinskog stvoren Vlasotinački srez.
Vlasotinčani su u 19. veku dizali čak 4 bune protiv Turaka.
Za varošicu je proglašeno 1878. godine. O njemu su pisali mnogi putopisci i književnici. Milan Rakić kaže:„ Ja sam mislio da je Vlasotince selo, ili, ako ne to, a ono kakva mala jadna Kasabica. Ali, kako sam se iznenadio kada sam ušao u varoš, koja je tako čista, bela, uljudna i uređena, kao da je 30 godina pod Srbijom, bila (radi se o opisu Vlasotinca iz 1880. godine). Ovde nema turskih zidova nego su kuće na ulici. Kuće su lepe i čiste; mnoge na dva boja, izgledaju kao kakve vile…”
Osnovna škola Siniša Janić je osnovana 1866. godine kao muška, postoji 1878. godine ali zbog rata ne radi.[1] a Osnovna škola „8. oktobar” Vlasotince 1971. godine.
Oslobođenje od Turaka
urediVlasotinčani su bili čuveni po tome da su pružali veliki otpor Turcima. Tako u Vlasotincu nije sagrađena ni jedna džamija. Vlasotinčani se protiv Turaka dižu prvi put 1809. godine, a poslednji put 1877. Pre nego što su srpske snage pri proterivanju Turaka došle u Vlasotince, varoš je bila slobodna. Vlasotinački „tojagaši” su već unapred izdejstvovali bekstvo Turaka. Željni da se hvate „evropskog” šešira umesto turske kape, meštani su čak i odbijali da piju turski čaj sa obrazloženjem da čaj čovek pije samo kad je bolestan.
Rimsko carstvo 29BC–395AD
Vizantijsko carstvo 395–634
Verziti 634BC–843BCPrvo bugarsko carstvo 843–1004
Vizantija 1004–1181
Kraljevina Srbija 1181–1346
Srpsko carstvo 1346–1370
Zemlja Mrnjavčevića 1370-1373
Država Dejanovića 1373–1396
Osmansko carstvo 1396–1423
Srpska despotovina 1423–1429
Osmansko carstvo 1429–1443
Srpska despotovina 1443–1455
Osmansko carstvo 1455–1878
Kneževina Srbija 1878–1882
Kraljevina Srbija 1882–1915
Kraljevina Bugarska 1915–1918
Kraljevina Jugoslavija 1918–1941
Kraljevina Bugarska 1941–1944
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija 1945–1991
Savezna Republika Jugoslavija 1992–2006
Republika Srbija 2006–današnjica
Kralj Milan je bio posebno oduševljen Vlasotinčanima i boravio je čak 3 puta u njemu, tačnije prve godine oslobođenja, za vreme Srpsko-bugarskog rata, i 1887. kada posećuje vlasotinačku crkvu. Nakon oslobođenja na teritoriji se formira Vlasotinački srez koji obuhvata današnje gradove Vlasotince, Grdelicu i Crnu travu i okolna sela. Godine 1879. izvršen je srpski popis u Vlasotincu. Vlasotince je tada sedište istoimenog sreza, u sklopu Niškog okruga. Stanje u gradu bilo je sledeće: 519 kuća, 2.626 duša, pismenih (čitaju i pišu) ljudi 432 a žena 22. Poreskih glava je zapisano 622.[2] Posle oslobođenja od Turaka mnogi Vlasotinčani šalju svoju decu na školovanje u evropske zemlje. Po povratku sa školovanja mladi ljudi su u Vlasotince donosili napredne ideje.
Izgradnja železničke pruge Leskovac-Vranje 1886. godine donela je povremenu stagnaciju u razvoju Vlasotinca. To dovodi do jačanja Grdelice i Predejana kao lokalnih trgovačkih centara. Vlasotinčani se okreću vinogradarstvu kao izlazu iz zaostajanja. Razvoj tekstilne industrije počinje posle 1890. godine. Velika potražnja za gajtanom navela je trgovce da izgrade gajtanare na Vlasini i njenim pritocima. Prvi mlin izgrađen je 1895. godine u Vlasotincu, a 1912. godine je u mlin ugrađen generator od 20 kW. Time je Vlasotince dobilo prvo električno osvetljenje. Istovremeno se trgovina i zanatstvo razvijaju. Tako nastaju nova udruženja i esnafi: obućarski esnaf 1883., kovačko-potkivačko-puškarsko-kazandžijski esnaf 1884. godine, bakalsko-trgovački esnaf 1885. godine, kao i još dva esnafa 1894. godine. Vlasotinački esnaf koji okuplja zanatlije svih profila se stvara 1901. godine. Trgovačko udruženje se osniva 1920.
Renesansa između ratova
urediIzmeđu dva svetska rata Vlasotince doživljava renesansu. Vinogradari se udružuju u vinogradarsku zadrugu. Pojavljuje se prvi broj lista „Vlasina”, osniva se fudbalski klub „Vlasina”, otvaraju se prve banke. Sledi otvaranje Knjižnice i čitaonice. Niču hidrocentrale na Vlasini i osniva se Sokolsko društvo.
Kulturni život se bogati formiranjem pevačkih družina „Karađorđe” i „Mokranjac”, tamburaškog orkestra Branka Davinića kao i džez benda „Maroko”. Pevačka družina „Njegoš” je osnovana još 1897. Vlasotinački kulturo-umetnički život se odvijao u Narodnom domu, sadašnjem sedištu TV Vlasotince. Objekat u akademsko-nacionalnom stilu je sagrađen oko 1930. godine materijalnim sredstvima Vlasotinačkog esnafa, Sokolskog društva, Trgovačkog udruženja, pevačke grupe „Njegoš” i Narodne knjižnice i čitaonice. U njemu su priređivane razne zabave sa igrankama, matinei i maskenbali.
Drugi svetski rat
urediNemci su zauzeli Vlasotince 10. aprila 1941. godine. Granica između bugarske i nemačke okupacione zone prostirala se i kroz vlasotinačko naselje Manastirište. Tokom Drugog svetskog rata su na teritoriji i u okolini Vlasotinca delovale razne vojne grupacije: partizani, četnici, ljotićevci, nedićevci, Nemci i Bugari. Na ovim prostorima su Bugari učinili razna zlodela i pokušavali su da nametnu bugarski etnički identitet što im nije polazilo za rukom.
Dana 10. oktobra 1944. je Vlasotince oslobođeno ulazom Prve vlasotinačke brigade (partizani) u grad. Nova istorija Vlasotinca počinje posle Drugog svetskog rata.
Demografija
urediOvom odeljku potrebni su dodatni izvori zbog proverljivosti. |
Poreklo najstarijih Vlasotinčana datira u drugoj polovini i poslednjoj četvrtini XVIII veka. Od najstarijih porodica tu su: Čočići (iz Crne gore), Mrvići, Purjakovići (Purjakovići-današnji Kocići) Bidžići, Đelići, Prikići, Bojadžije, Bajići(Bajinci), Đonići, Valčići,Baćinci (današnji Jankovići), Babastojanci, Ćukalovići, Tevdenići, Seizovići, Šušulići, Karuovi (Karuovići, Hadžiđokini, Mitrovići, Pešići), Davinići, Dinkići, Marići, Daskalovići, Krainčanići, Bosići, Bojkovi, Gorunovići, Velikići, Kuculovići, Marići, Crnilovići, Đurkići i drugi. Valčići su iz Garinja u Grdeličkoj klisuri, Šišavci iz Šišave, Gorunovići iz Vinarca, Šarići iz Crne Bare, Sabljinci i Vidosavljević iz Starog Vlaha, Dimanići i Davinići iz Bukovice kod Zadra, Šušulići, Kuculovići i Buđinci sa Kosova. Ono što je interesantno jeste da pojedini delovi varoši nose u narodu i dalje nazive po starim familijama - "Peškina mala", "Đelinsko sokače", "Bojadžijska mala", Dinkićevo, Šarićevo sokače", "Šušulinska mala", Đoninsko sokače.
Takođe je zanimljivo da i branište prema selu Orašje takođe ima nazive potesa po starim familijama:Davinićevo branište, Kulašev Rid, Babastojanska dolina i dr.[3]
U periodu između 1878. i 1894. godine u Vlasotince dolaze i nastanjuju se planinci, iz Dobrog Polja, Gara, Ruplja i drugih mesta. To su Dlakarovi, Puzinci, Nocinci, Gazibarci i drugi.
U naselju Vlasotince živi 12.504 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36,8 godina (36,1 kod muškaraca i 37,4 kod žena). U naselju ima 4902 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,31.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.
Poreklom je iz Vlasotinca prvi moderni gradonačelnik Beograda, tačnije Vlada Ilić, koji je modernizovao Beograda do neviđene mere. Iako su njegova obećanja delovala poprilično nerealno, Vlada je uspeo da ispuni većinu njih. Gradio je mostove, bolnice, škole i ostale objekte, ali je najpoznatiji po stvaranju prvog zoološkog vrta u Beogradu gde od 2009. stoji njegova bista. Nikada nije zaboravio rodni kraj i neprestano je slao novčane donacije gradu Vlasotincu.
![]() |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
m | ž |
|||
? | 41 | 33 | ||
80+ | 75 | 93 | ||
75—79 | 126 | 192 | ||
70—74 | 227 | 322 | ||
65—69 | 346 | 388 | ||
60—64 | 414 | 409 | ||
55—59 | 374 | 393 | ||
50—54 | 643 | 581 | ||
45—49 | 692 | 700 | ||
40—44 | 642 | 586 | ||
35—39 | 560 | 630 | ||
30—34 | 589 | 562 | ||
25—29 | 605 | 609 | ||
20—24 | 561 | 588 | ||
15—19 | 611 | 641 | ||
10—14 | 591 | 551 | ||
5—9 | 547 | 445 | ||
0—4 | 418 | 427 | ||
Prosek : | 36,1 | 37,4 |
Pol | Ukupno | Neoženjen/Neudata | Oženjen/Udata | Udovac/Udovica | Razveden/Razvedena | Nepoznato |
---|---|---|---|---|---|---|
Muški | 6.506 | 1.779 | 4.400 | 232 | 90 | 5 |
Ženski | 6.727 | 1.296 | 4.465 | 802 | 151 | 13 |
UKUPNO | 13.233 | 3.075 | 8.865 | 1.034 | 241 | 18 |
| ||||||||||||||||||||||||
|
Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija |
---|---|---|---|---|---|
Muški | 3.120 | 126 | 1 | 1 | 666 |
Ženski | 1.782 | 41 | 0 | 0 | 642 |
UKUPNO | 4.902 | 167 | 1 | 1 | 1.308 |
Pol | Proizvodnja i snabdevanje | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
Muški | 67 | 1.092 | 323 | 69 | 95 |
Ženski | 18 | 70 | 333 | 77 | 13 |
UKUPNO | 85 | 1.162 | 656 | 146 | 108 |
Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad |
Muški | 14 | 20 | 189 | 140 | 81 |
Ženski | 14 | 17 | 78 | 161 | 233 |
UKUPNO | 28 | 37 | 267 | 301 | 314 |
Pol | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato | |
Muški | 105 | 0 | 0 | 131 | |
Ženski | 28 | 0 | 0 | 57 | |
UKUPNO | 133 | 0 | 0 | 188 |
Religija
urediU Vlasotincu se nalazi Crkva Sošestvija Svetog Duha.
-
Crkva Svete Trojice (Sošestvija Svetog Duha) u Vlasotincu
-
Crkva Svete Trojice (Sošestvija Svetog Duha) u Vlasotincu
Kultura
urediNarodna biblioteka „Desanka Maksimović”
urediNarodna biblioteka Desanka Maksimović Vlasotince smeštena je na dve lokacije u samom centru grada, tačnije u Valčićevoj palati i Giginoj kući. Do pre nekoliko godina je u vlasništvu biblioteke bila danas zgrada SNS-a u Vlasotincu. Nastala je iz Narodne knjižnice i čitaonice koja je osnovana 1912. godine. Biblioteka raspolaže fondom od blizu 65 000 publikacija i ima oko 2000 članova. Biblioteka je mesto gde se održavaju različiti kulturni događaji, pesničke večeri, predavanja, recitali. Većina događaja održavaju se u Giginoj kući.[8]
Istorija fotografije
urediU Vlasotincu je prva fotografija snimljena 1851. godine. Među prvima koji su bili svesni istorijske vrednosti fotografije bio je Hristifor Crnilović (8. februar 1886 – 5. jul 1963), slikar, student minhenske likovne akademije. On se bavio fotografijom od 1909. godine. Crnilović je najpre fotografisao članove svoje porodice, a 1919. godine počeo je da fotografiše žitelje Vlasotinca, stare zgrade, panoramu Vlasotinca, enterijere, razna društvena okupljanja u Vlasotincu, kao i etnografske detalje.[9]
- Prvi fotografi u Vlasotincu
Prvi fotograf koji je ovekovečio Vlasotince na fotografiji 1851. godine, nije bio Vlasotinčanin. On se zvao Aleksi Alkalaj i došao je u Vlasotince iz Sofije. U Vlasotincu je ostao do 1899. godine. Drugi fotograf bio je Aleksa Z. Daskalović (1879—1961). On je svojim fotografijama ovekovečio lepotu Vlasotinca i reke Vlasine. Pored Alekse Z. Daskalovića, jedan od prvih fotografa bio je i Milan K. Stojanović (1878—1956), koji se za fotografa školovao u Budimpešti.[10] Njegove ratne fotografije nimalo se nisu razlikovale od fotografija inostranih ratnih fotografa tog vremena. Zatim, među prvim fotografima u Vlasotincu bili su i Jovan T. Mirković (1912—1979), Perica Mirković, Milorad Petrović Belić (1919—1997), Petar Živković Liško, Straško Bogdanović.[11]
Običaji: Narodna kola i veselja, tradicija vina i Vinski bal
urediSvako veselje u porodici, selima, završavalo se narodnim kolom. Narodna kola, tada zvana ora, su bila poseban ritual na veseljima; čačak-stari i novi, vlasinka, bela rada, zavrzlama, drdavka, u šest, bugarka, žikino kolo, moravac. Nekada se na svadbama, ispraćajima u vojsku, kracajima, preseljenja u novu kuću, vašarima i saborima na verskim praznicima, igralo i pevalo uz muzičke instrumente: duduk, gajde, tupan, frulu (duduče), harmoniku i pleh muziku sa trubačima.
Svi pečalbari, i momci i oženjeni, su dolazili kući kako bi se proveselili igrajući narodno kolo uz muziku. Kolo je bilo mesto okupljanja mladih i starih da se gledaju među sobom, da se šale, upoznaju, pa i zavole.
Svako selo, svaki deo sela, imalo je svoje mesto za vođenje kola (ora). Niko nije smeo da napusti ili prekine kolo. Dešavalo se da je kod zauzimanja mesta i muzike, često izbijala i međusobna tuča između momaka, kako oko vođenja kola tako i zbog devojaka koje se uhvate da igraju do kolovođe-momka.
I danas se u selu Predance i drugim planinskim selima vlasotinačkog kraja, može čuti narodna izreka oko vođenja kola: „Baba davala banku da se uhvati, a dve da se pusti iz kola”. Miroslav Mladenović, lokalni etnolog iz Vlasotinca, je kao momak negde sedamdesetih godina, prisustvovao događajima kada se na Petrovdan u selu Lopušnja, Trnovci u Svođu, Sveti Iliji na Čobancu, Svetog Jovana (Sedmi Juli) u Zlatićevu, Prvom Maju u Dejanu i drugim saborima, igrala sva narodna kola i kako se niko nije smeo pustiti iz kola kad se uhvati u njega, jer je posle toga obavezna bila tuča.
Lokalni stanovnici takmičili su se čije će kolo biti veće, bolje i među sobom i među selima. U kolu je bio najglavniji onaj na čelu, kolovođa, a na začelju (na „kec”) momak koji je bio zadužen da se kolo ne kida. Onaj ko je prekidao kolo više nije bio puštan da igra, pa zato niko nije smeo da se pusti dok se kolo ne izigra.
Gospodin Mladenović je zabeležio od starijih ljudi, negde sedamdesetih godina dvadesetog veka, da su se pre Prvog svetskog rata, igrala narodna kola i u samom Vlasotincu, kod „Krsta” za vreme vašara letnjeg Gorešnjaka i jesenjeg Pejčindana i Krstovdana, gde su bile opasne tuče među igrača kolovođa oko devojaka iz različitih sela. Čak su „sevali” i noževi. Igrala se kola na saborima na verskim praznicima oko crkve kruševačke i konopničke, u selima Kruševica i Konopnica, naročito u vreme letnjih i jesenjih vašara.
Danas, po pričama starijih, mladi ljudi ne obraćaju tome pažnju kao da nema seoskih sabora i vašarskih okupljanja uz narodno kolo. Svi koji su odrasli uz (ora) kola, često se žale što mladi nisu prihvatali njihove narodne igre. Ipak, poslednjih godina, narod se ponovo okreće tradiciji. Igra uz narodno kolo, naročito na svadbenim i drugim porodičnim veseljima, a sve je više i folklornih grupa po školama, koje neguju narodne igre uz narodna kola iz vlasotinačkog kraja.
Lokalni zemljoradnici su uočili da na teritoriji Vlasotinca posebno dobro uspeva grožđe i iskoristili su priliku da krenu sa proizvodnjom vina. Vino je i dan danas jako popularno u Vlasotincu, i u zdravici, za razliku od ostalih krajeva u Srbiji gde se najčešće koristi rakija, nije retkost nazdraviti čašom vina. Kao najveći proizvodni centar ovog alkoholnog pića na jugu, ali i videvši da serijski izvoz vina iz Vlasotinca polako stagnira, Vlasotinčani su morali da sačuvaju tradiciju svog rodnog kraja. Tome u čast počela je organizacija festivala "Vinski bal", koji je i dan danas jedna od najvećih manifestacija na području južne Srbije. Grožđe je postalo standardni simbol u administraciji, a ono se pojavljuje i na logou lokalne televizije (TV Vlasotince). Na vinskom balu su tezge vina raspoređene širom Nešićevog keja, a na posetiocima ostaje da kupe proizvod i da ga ocene. Kasnije se proglašava najbolje vino i bira najlepša misica bala. Ovaj festival su ovekovečili mnogi poznati estradni umetnici kao što su Tropiko bend, Aleksa Jelić, Dragana Mirković, Galija i još mnogi drugi. U Vlasotincu se nalazi i sedište kulturne organizacije vinskog viteškog reda Simeon, jednog od najznačajnijih u Srbiji.
Vlasotinčani se češće i nazivaju Rosuljci. Razlog za to je biljka Rosulja (lat. drosera rotundifolia L), koja raste na prostranstvima okoline Vlasotinca. Drosos je grčka reč i znači rosa. Međutim, pojam Rosuljci može označavati i regionalnu pripadnost, jer Rosuljci takođe mogu biti i stanovnici Rosulje, najveće podregije Vlasotinca, pa se termin Rosuljci uglavnom koristi kao regionalna odrednica.
-
Narodni dom, danas sedište TV Vlasotince
-
Zavičajni muzej u centru Vlasotinca
-
Vinski bal
-
Mlin Vlasotince, jedan od najstarijih u Srbiji, izgrađen 1895. godine
Obrazovanje
urediWiki.Južnije III OŠ Siniša Janić 958.jpg
Škola je naročito dobro radila (pre 1878) dok je u njoj predavao učitelj Atanasije Zdravković, obrazovan u Beogradu. To je bila četvororazredna muška škola, smeštena u crkvenoj kući. Izdržavali su je opština (od dobrovoljnih priloga) i crkva. Kada su Turci zabranili rad Zdravkoviću, ostala je trorazredna nastava sa dva učitelja. Jedna učiteljska plata iznosila je 3000 groša. Školska zgrada je 1880. godine bila sa četiri velike sobe učionice i toliko manjih prostorija. Školu su pohađali dečaci njih do 200.[1] Osnovna škola u mestu je 1931. godine ponela naziv „Sveti Sava”.[12]
U Vlasotincu se nalaze osnovne i srednje škole. Godine 2015. je otvoreno i Odeljenje Visoke poslovne škole strukovnih studija Prof. dr Radomir Bojković iz Kruševca.[13] Ovde se nalazi Gimnazija „Stevan Jakovljević” u Vlasotincu.
Manastirište
urediManastirište je naselje Vlasotinca. Smešteno je na reci Vlasini, između brda Beli kamen i Brezovice. Ime je dobilo po manastiru koji se na ovom prostoru nalazio u vreme srednjovekovne Srbije.
Predanje o Manastirištu
urediManastirište se spominje kao derbendžijsko selo u vremenu pod Turcima. Na prostoru današnjeg Manastirišta je u srednjovekovno doba, u vreme Stefana Nemanje, postojao manastir sa školom, posvećen Prenosu moštiju Sv. Nikole kod ušća potoka Brezovice (u narodu manastirski potok) u Vlasinu, za koji se smatra da je najstarija bogomolja u okolini Vlasotinca. Veruje se da su manastir srušili Turci, verovatno u 17. veku, a da su ostatke manastira prebacili u Ćustendil. Po predanju u manastiru su živela tri brata monaha: Dušan, Uglješa i Stajko. Dušana i Uglješu su mučki ubili Turci, a Stajko je pobegao i osnovao obližnje selo Stajkovce. Staro selo se pominje 1516. godine bez žitelja i 1526. godine, kada broji 5 domaćinstva. Smatra se da su prvi stanovnici Srbi bili prinudno dovedeni da kao predstražarske jedinice (derbendžije) obezbeđuju slobodan prolaz turskim karavanima pored reke Vlasine u klancima planine Bukovik, sve do Carigrada. Takva naselja osnivana su samo sa hrišćanskim stanovništvom, a bilo je i nasilnog naseljavanja. Pored Manastirišta u kraju takva sela su bila: Dobro Polje, Darkovce, Crna Trava, Brod, Jabukovik, Svođe, Gornji Orah i druga sela na vlasinskoj oblasti i znepoljskoj visoravni. Pošto je bio težak život raje pod Turcima u tim naseljima, onda su se ljudi tada odmetali u hajduke. Turci derbendžijska naselja napuštaju krajem 18. veka, a ulogu njihovu su preuzeli plaćenici.
U Manastirištu se od 21. maja 1991. svake godine slavi praznik Prenosa Moštiju Sv. Nikole. Svake godine domaćin, koji se prethodno dobrovoljno prijavio, sprema slavu i praznik se obeležava kod krsta u Manastirištu, koji je podignut na dan prve slave 1991. godine.
U mestu postoje samo nekoliko porodica starosedelaca, a veći deo čine doseljenici iz Vlasotinačke i Crnotravske opštine. Naseljavanje je zapaženo nakon Drugog svetskog rata. Najbrojniji doseljenici su iz Kruševice, Zlatićeva, Ravnog Dela, Brezovice, Gornjeg Dejana, Gornjeg Gara, Darkovca, Jabukovika itd.
FK MSK
urediU mestu je 1954. godine osnovan fudbalski klub „MSK” (Manastirski sportski klub). Utakmice su se igrale na stadionu „Jaz” pokraj reke Vlasine, koji je dobio ime po kupalištu u blizini, kojeg je poplava razorila 1988. godine. Posle još jedne velike poplave 2007. godine stadion „Jaz” je uništen, i posle toga FK „MSK” je prestao sa radom.
Galerija
uredi-
Leva i desna obala Vlasotinca, panorama sa Starog groblja
-
Desna obala Vlasotinca, panorama sa Starog groblja
-
Centar Vlasotinca, zgrada Opštine
-
Zgrada policije u centru Vlasotinca
-
Severno Vlasotince (Panorama)
-
Krst
-
Vlasotince - satelitski snimak
-
Panorama Vlasotinca
Vidi još
urediReference
uredi- ^ a b „Prosvetni glasnik”, Beograd 1880. godine
- ^ „Otadžbina”, Beograd 1880. godine
- ^ M. Ivanović (18. mart 2014). „Za Mlađu glasalo „Dinkićevo sokače“”. Blic. Pristupljeno 24. februar 2021.
- ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9.
- ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7.
- ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9.
- ^ „Ethnic composition, all places: 2022 census”. pop-stat.mashke.org.
- ^ „Narodna biblioteka Desanka Maksimović Vlasotince”. Zvaničan veb sajt. Pristupljeno 25. 6. 2017.
- ^ Stamenković, Velimir (2006). Hristifor Crnilović Kica. ISBN 978-86-86533-01-2.
- ^ Kocevska, Danica. Izložba fotografija Vlasotinački vremeplov. Novi Sad : Trening centar "Kocevski". ISBN 978-86-80438-00-9.
- ^ Vlasotinački zbornik 2. 2006. ISBN 978-86-83805-26-6.
- ^ „Prosvetni glasnik”, Beograd 1931. godine
- ^ „Studiranje menadžmenta i ekonomije moguće u Vlasotincu”. Jugmedia. Pristupljeno 25. 7. 2017.
Spoljašnje veze
uredi- Zvanični veb-sajt
- Turistička organizacija opštine Vlasotince
- „Mape, aerodromi, vremenska situacija i lokacija Vlasotinca”. Fallingrain.
- „Satelitska mapa”. Wikimapia.
- „Gugl satelitska mapa”. Maplandia.
- „Plan naselja na mapi”. Mapquest.
- „Narodna biblioteka Desanka Maksimović”. Biblioteka Vlasotince. Arhivirano iz originala 26. 12. 2017. g.