Eparhija braničevska

Eparhija braničevska je eparhija Srpske pravoslavne crkve.

Eparhija braničevska
Srpska pravoslavna crkva
Osnovni podaci
SedištePožarevac
DržavaSrbija Srbija
Osnovana9. vek.
Broj manastira25
Zvanični veb-sajt
Arhijerej
ArhijerejIgnatije (Midić)
Čin arhijerejaepiskop
Titula arhijerejaepiskop požarevačko-braničevski
Map of Eparchies of Serbian Orthodox Church-sr.svg
Srpska patrijaršija u 16. i 17. veku
Svetinje eparhije braničevske

Nadležni arhijerej je episkop Ignatije (Midić), a sedište eparhije se nalazi u Požarevcu, gde se nalazi i Saborna crkva eparhije.

Istorija eparhijeUredi

Eparhija braničevska je srednjovekovna srpska episkopija, u vreme srpske carevine sa rangom mitropolije. Naslednica je ranohrišćanskih episkopskih sedišta u Viminacijumu (Kostolac) i Horeum Margi (Ćuprija), zatim srednjovekovnih eparhija petruske (srednjovekovni grad u blizini današnjeg Popovca) i požarevačke mitropolije.

Obuhvata prostore opština: Velika Plana, Veliko Gradište, Golubac, Despotovac, Žabari, Žagubica, Kučevo, Malo Crniće, Paraćin, Petrovac, Požarevac, Svilajnac, Smederevo i Ćuprija.

Prvi viminacijumski mitropolit koji se pominje je mitropolit Amant, koji se pominje kao učesnik sabora u Serdici — Sofija u 4. veku, kao i episkop Zosim iz grada Horeum Margi (Ćuprija). Nakon najezde varvara (Avara i Huna) ovi gradovi bivaju srušeni. Nakon njihove obnove u vreme cara Justinijana (527—565) obnavlja se i mitropolija u Vimiinacijumu i episkopija u Horeum Margi.

U 9. veku Viminacijum obnavljaju Srbi pod nazivom Braničevo. Eparhija u to vreme nosi naziv Moravska eparhija i iz tog perioda se pominje episkop Agaton (879—880) kao učesnik na Carigradskom saboru.

Braničevski episkop pominje se 1018. godine u povelji vizantijskog cara Vasilija II. Centar te oblasti bio je u gradu Braničevu na mestu starog Viminacijuma u blizini Požarevca.

Krajem 13. veka, za vreme kraljeva Dragutina i Milutina, Braničevska eparhija je ušla u sastav Srpske arhiepiskopije. Na rang mitropolije je uzdignuta 1346. godine.

U 15. veku poznata su dva braničevska mitropolita: Venijamin se pominje 1416, a Savatije 1434. godine. On je poslednji koji je nosio titulu mitropolita braničevskog. Sedište mitropolije premešteno je iz Braničeva u Smederevo između 1430. i 1439. godine. Sigurno je da se od 1439. godine katedra Braničevske mitropolije nalazi u Smederevu. Od tada se braničevski episkopi nazivaju smederevskim. Pored smederevskog mitropolita u drugoj polovini 15. veka pominje se i njegov vikarni ili sufragani episkop, sa titulom smederevski episkop. Poznat je episkop Jovan koji se pominje 1466. godine.

Smederevska mitropolija, odnosno stara Braničevska eparhija, pripojena je 1705. godine Beogradskoj mitropoliji. Obnovljena je tek 1921. godine sa prvobitnom titulom Eparhije braničevske sa sedištem u Požarevcu.

Eparhija braničevska poslednjih godina šalje svoje učenike u Bogoslovije širom Srbije.

EpiskopiUredi

Stariji braničevski episkopi i mitropolitiUredi

Poznati episkopi i mitropoliti eparhije braničevske:

  • Mitropolit Viminacijuma Amant, učesnik na saboru u Sardici 343.
  • Mitropolit mezijski Kirjak oko 358.
  • Episkop Horeum Margija Zosim, učesnik na saboru u Sardici 343.
  • mitropoliti Sapije, Pavle, Eternalis, i Savatije, pomenuti u poslanici pape Celestina 424.
  • Episkop Braničeva Agaton, 867 — 880.
  • Episkop Braničeva Vlasije, 13. vek
  • Episkop Braničeva Jakov, 13. vek
  • Episkop Braničeva Porfirije, 13. vek
  • Episkop Braničeva Joanikije, 13. vek
  • Episkop Braničeva Mojsije, oko 1315-1317.
  • Episkop Braničeva Josif, pre 1346.
  • Mitropolit braničevski Mihailo, druga polovina 14. veka
  • Mitropolit braničevski Venijamin, 1416.
  • Mitropolit smederevski Savatije, 1434.
  • Episkop smederevski Atanasije, 1439-1456.
  • Episkop smederevski Jakov, 1466.
  • Mitropolit smederevski Pavle, 1531.
  • Episkop smederevski Teodosije, 1532.
  • Mitropolit braničevski Zaharije, 1557.
  • Mitropolit braničevski Sofronije, 1609.
  • Mitropolit braničevski Silvestar, 1615.
  • Mitropolit braničevski Josif, 1627.
  • Mitropolit braničevski Nikodim, 1667.
  • Mitropolit braničevski Mihajlo, 1682.
  • Mitropolit braničevski Joanikije, 1685-1687.; rodom je iz sremskog sela Sviloša; od sviloškog sveštenika postao monah u manastiru Šišatovcu; prešao iz Požarevca gde je bio vladika sa patrijarhom Čarnojevićem; razboleo se u Futogu, umro u m. Šišatovcu marta 1702. godine.[1]
  • Mitropolit braničevski Mihajlo, 1733.
  • Mitropolit braničevski Gerasim, 1776.

Episkopi obnovljene Braničevske eparhijeUredi

Episkopi obnovljene Braničevske eparhije od 1921.:

Portret Ime i prezime Vreme službe
Episkop Mitrofan Rajić 1921—1930
Episkop Jovan Ilić 1931—1933
  Episkop Venijamin Taušanović 1934—1952
  Episkop Hrizostom Vojinović 1952—1989
Episkop Sava Andrić 1991—1993
  Episkop Ignatije Midić od 1994

Arhijerejska namesništvaUredi

Eparhija braničevska podeljena na sedam arhijerejskih namesništava:

Crkve i manastiriUredi

 
Manastir Ravanica

Odbor za prosvetu i kulturuUredi

Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske obavlja obimnu duhovnu i kulturno-prosvetnu delatnost:

  • upravlja Obrazovnim centrom „Ecclesia Viminaciensis“,
  • koordinira projektom Verske nastave na teritoriji Eparhije,
  • organizuje bogoslovske simposione i stručne seminare,
  • uređivanje naučni bogoslovski časopis Sabornost,
  • rukovodi izdavačkom delatnošću Eparhije,
  • organizuje različite kulturne aktivnosti i u njima učestvuje.

Odbor ima zvaničnu internet prezentaciju na kojoj se mogu naći ažurne informacije o njegovom radu.[2]

Izdavačka delatnost i časopis SabornostUredi

Od 1995. godine Eparhija ima i izdavačku delatnost. Prvi izdavački poduhvat bio je časopis Sabornost,[3] koji od 2007. ima i elektronsko izdanje.[4] Na Listi kategorizovanih naučnih časopisa za 2019. godinu časopis se nalazi u grupi društvenih nauka - filozofija i teologija, u kategoriji vodećih časopisa nacionalnog značaja.[5] Osim časopisa Eparhija je tokom narednih godina objavila nekoliko edicija i pojedinačnih dela posvećenih teologiji i filozofiji.[6]

Vidi jošUredi

LiteraturaUredi

ReferenceUredi

  1. ^ "Srpski sion", Sremski Karlovci 15. jul 1906.
  2. ^ „Naslovna strana”. Zvanični veb-sajt. Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske. Pristupljeno 26. 11. 2020. 
  3. ^ „Izdavački poduhvat Eparhije braničevske”. RTV Biser, Požarevac. 7. 3. 2020. Pristupljeno 26. 11. 2020. 
  4. ^ „Katalog brojeva nove serije”. Zvanični veb-sajt. Časopis Sabornost. Pristupljeno 26. 11. 2020. 
  5. ^ Sabornost“ — vodeći časopis nacionalnog značaja: M51”. Zvanični veb-sajt. Časopis Sabornost. Pristupljeno 26. 11. 2020. 
  6. ^ „Izdavaštvo”. Zvanični veb-sajt. Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske. Pristupljeno 26. 11. 2020. 

Spoljašnje vezeUredi